Ponad pół wieku na wielkiej muzycznej scenie. Musica Elettronica Viva – pierwsza i do dziś działająca formacja, która w improwizatorski proces twórczy wprzęgła elektronikę.

MEV powstała w Rzymie, w 1966 roku w małym pokoju z widokiem na Panteon. Jej członkowie zapraszali do wspólnego muzykowania artystów bez względu na ich stylistyczną przynależność, łączyli imigrantów w wiecznym mieście z włoskimi twórcami. Pragnąc pójść drogą Cage’a i Tudora sięgnęli nie tylko po instrumenty klasyczne i syntezatory, ale również po zwyczajne przedmioty życia codziennego – sprężyny łóżkowe, tafle szkła, blaszane puszki, gumki, zabawkowe pianina i najróżniejsze metalowe obiekty.

Mawiali, że każdy przedmiot brzmi, a ich wzmocnione kontaktowymi mikrofonami brzmienie może być pełnoprawną materią muzyczną. Silnie zaangażowani politycznie, szukali nowych, anarchizujących form improwizacji.

W imię kolektywu MEV porzuciła zapisy nutowe, zrezygnowała z określenia muzycznego przywództwa i zastąpiła je twórczą wspólnotą, w której nie miało już znaczenia, kto, co i kiedy, ale to jak tworzy się największa ich zdaniem wartość – subtelna więź pomiędzy muzykami. Pisali lewicowe manifesty improwizacji, wzywali do swobodnego, wolnego tworzenia bez balastu przeszłości, za to w oparciu o uprzednio przedyskutowane konceptualne podstawy.

Krzysztof Knittel, czyli twórca festiwalu Ad Libitum, w swej różnorodnej pod względem estetycznym, gatunkowym i tematycznym twórczości od lat łączy doświadczenia nabyte podczas studiów kompozycji i programowania komputerowego, a także w Studiu Eksperymentalnym Polskiego Radia, z praktyką live electronics, muzyką improwizowaną, ideą graficznej muzyki komputerowej, soundartem oraz elementami poezji, sztuk wizualnych i performatywnych, rocka, jazzu a nawet hip-hopu. Improwizacja w jego twórczości zawsze rozpięta była między strukturą, procedurą (często komputerową), środowiskiem technologicznym oraz gestem wykonawczym i relacją między poszczególnymi członkami różnych zakładanych przezeń formacji.

Marek Chołoniewski to niestrudzony poszukiwacz muzycznej (neo? post?) awangardy, wieczny eksperymentator, łączący muzykę instrumentalną i elektroakustyczną, postinternetową, twórczość performatywną, instalacje dźwiękowe, projekty audiowizualne, nowomedialne, sieciowe. Kluczowa postać dla środowiska muzyki eksperymentalnej w Krakowie, założył w roku 1977 Stowarzyszenie Artystyczne Muzyka Centrum, w ramach którego rozwijał swe różnorodne twórcze zainteresowania. Od wielu lat związany jest m.in. ze Studiem Muzyki Elektroakustycznej Akademii Muzycznej w Krakowie oraz festiwalem Audio Art. Uczeń Bogusława Schaeffera, sam stał się nauczycielem dla kolejnych pokoleń muzyków i kompozytorów poszukujących na obrzeżach muzyki współczesnej.

Obaj twórcy mają za sobą długoletnią współpracę, a do tegorocznego koncertu zaprosili artystkę młodego pokolenia, Joannę Dudę. Pianistka, kompozytorka, producentka muzyki do spektakli, reprezentująca twórczość z pogranicza akustyki i elektroniki, wykorzystująca w działaniach zarówno fortepian, jak i układy scalone.

Núria Andorrà studiowała w Hochschule für Musik w Karlsruhe, gdzie obecnie prowadzi studia doktoranckie dotyczące swobodnej improwizacji w muzyce współczesnej. Jest dyrektorem artystycznym Improject Ensemble i rezydentem Escola Superior de Música de Catalunya. Współpracuje z zespołami muzyki współczesnej – Icarus Ensemble, Abstrai Ensemble, Murtra Ensemble, Barcelona 216, Patchwork Ensemble.

Repertuar Christiane Bopp obejmuje zarówno muzykę klasyczną, dawną – wykonywaną na historycznym puzonie, jak i współczesną, improwizowaną, czy jazz. Od 1997 występuje na scenach europejskich z takimi zespołami muzyki dawnej, jak La Fenice, Il Giardino Armonico, Les Talens Lyriques, współpracując jednocześnie z Ars Nova et Zellig, triem Kenta Cartera, Maxiphone i grając w założonym wraz z Julienem Padovanim i Vincentem Boisseau trio Les Cannibales.

Lauren Newton to wokalistka amerykańska z kręgów awangardowego jazzu i muzyki współczesnej, od 1974 mieszka w Europie, była współzałożycielką Vienna Art Orchestra, z którą występowała do 1989. Wraz z Bobbym McFerrinem, Jeanne Lee, Urszulą Dudziak i Jay Clayton tworzyła Vocal Summit w 1982. Jej płytowy debiut Timbre (1983) zdobył prestiżową nagrodę Niemieckich Krytyków Płytowych. W 1998 brała udział w międzynarodowej konferencji „Frau Musica (nova)” w Musikhochschule w Kolonii.

Joëlle Léandre to francuska kontrabasistka, improwizatorka, kompozytorka, jest jedną z wiodących postaci nowej muzyki w Europie. Wykształcona klasycznie, występowała z takimi zespołami muzyki współczesnej, jak l’Itinéraire, 2e2m, czy Ensemble Intercontemporain Pierre’a Bouleza. Współpracowała z Mercem Cunninghamem i Johnem Cage’em, który specjalnie dla niej pisał utwory – podobnie jak Giacinto Scelsi, Philippe Hersant, José-Luis Campana, Betsy Jolas i 40 innych kompozytorów. Pisała muzykę dla teatru, tańca, do multidyscyplinarnych performansów. Wykładała w słynnym Mills College, Oakland, CA. Zapraszana była do najbardziej prestiżowych sal Europy, obu Ameryk, Azji.

Myra Melford to pianistka, kompozytorka, stypendystka Guggenheima. Czerpie inspiracje z szerokiego spektrum kulturowych i duchowych tradycji – pism 13-wiecznego perskiego poety Rumiego, urugwajskiego dziennikarza Eduardo Galeano, mądrości buddyzmu zen, czy Indian Huichol w Meksyku, muzyki Henry’ego Threadgilla, Jaki Byarda, Dona Pullena. Dźwiękowo te poszukiwania wyrażają się w szerokiej palecie środków i poszerzaniu instrumentarium – wykorzystuje harmonium, instrumenty elektroniczne, amplifikacje ledwo słyszalnych dźwięków z wnętrza fortepianu, dodając elementy muzyki indiańskiej, kubańskiej, bliskowschodniej, afrykańskiej, europejskiego i amerykańskiego jazzu, czy eksperymentalnej muzyki współczesnej. Nie zapomina o swoich chicagowskich korzeniach i tradycji bluesowej. Tworzy nie tylko dialog ponadkulturowy, ale także przestrzeń dla działań multimedialnych, współpracując z aktorami, choreografami, artystami sztuki wideo. Od swojego debiutu na nowojorskiej scenie Downtown wydała ponad 20 płyt i wzięła udział w nagraniach 40 innych. Ma na swoim koncie liczne nagrody i wyróżnienia. Od 2004 wykłada na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley muzykę współczesną i improwizowaną.

Liquid Trio to młody kataloński zespół na europejskiej scenie muzyki improwizowanej, choć w jego składzie znalazła się wybitna postać światowej pianistyki Agustí Fernández. Mają na swoim koncie trzy płyty, trzecia The Liquid Trio Plays Bernoulli ukazała się w dniu koncertu grupy na festiwalu Ad Libitum. W pierwszej połowie tego roku podczas występów w Barcelonie Liquid Trio połączyło siły z dwoma znakomitymi muzykami z Polski, trębaczem Arturem Majewskim i grającym na akustycznej gitarze basowej Rafałem Mazurem - dobrze znanymi już publiczności Ad Libitum. Podczas tego koncertu ta polsko-katalońska formacja po raz pierwszy zaprezentowała się warszawskiej publiczności.

Podobnie jak artystyczna rezydentka Ad Libitum w 2017 roku, Joëlle Léandre, Barry Guy jawi się jako muzyk idealny, który dysponując mistrzowskimi kompetencjami instrumentalnymi połączył światy muzyki improwizowanej i komponowanej w jeden dźwiękowy kosmos. Z tego też powodu zaprosiliśmy ich dwoje, aby po raz pierwszy w historii zagrali koncert na dwa kontrabasy.

Kawalerów Błotnych na festiwalu Ad Libitum nie trzeba przedstawiać. Jeden z nich ten festiwal zakładał i niejednokrotnie wspólnie z zaproszonymi artystami wychodził na scenę, drugi przez lata festiwalowi towarzyszył tworząc jego koncertowe nagrania, aby usiąść w końcu po drugiej stronie mikrofonu, trzeci wyprowadził festiwal wraz z całą publicznością nad Wisłę (w nocy!) na muzyczne misterium Missa pagana, a wszyscy oni w pierwszej edycji Ad Libitum w 2006 roku czarowali studentów Orkiestry Akademii Muzycznej w Warszawie zaklęciem ABLANATANALBA, dając im moc improwizowania w grupie na żywo!

Improwizacja to konfrontowanie się z najbardziej osobistą sferą własną i partnera, z którym dzieli się scenę. Szczególnego wymiaru nabierają więc takie koncerty, w których naprzeciw siebie stają muzycy znający się bardzo dobrze i rozumiejący się w pół dźwięku. Tak jest w przypadku Barrego Guy’a i katalońskiego pianisty Agusti’ego Fernándeza.